Açıklama  

3.1.6.1. Hasta Kişide Ölüm Belirtileri

Ölümü yakınlaşan kişide, zayıflama olur ve sararmalar baş gösterir. Nefes alış verişler seyrekleşir. Vücudun hareket kabiliyetleri oldukça azalır. Rüya görme ve sayıklamalar artar. 3.1.6.2. Ölüm Anında Yapılan Uygulamalar

Ölüm döşeginin yaninda su bulundurulur. Sebebi ise ölüm öncesindeki hararettin dolayi su ihtiyacinin belirmesi ve şeytanin bu durumu firsat bilerek kişiyi son bir kez aldatmak istemesi olarak bilinir.(42)

Ayrıca hastanın ölmeden önce son nefesinde kelime-i şehadet getirmesi için yanında bulunan hasta yakınları sesli olarak kelime-i şehadet getirip hastanın da getirmesi için telkinde bulunurlar. Ölen kişi ruhunu, gülümseyerek ve azap çekmeden teslim ederse cennete gider, azap çekerek ve bağırarak teslim ederse, amelinin iyi olmadığına inanılır. Gözleri açık olarak ölmüş biri, bir yakınına hasret gitmiş kabul edilir. Medfun eğer torunun torununu görmüşse cernetlik olduğuna kanaat getirilir.(14)

Hasta öldükten sonra ayakları ve çenesi bağlanır. Göleri kapatılır. Ayrıca ölünün kokmaması için üzerine gülsuyu serpilir. Şişmemesi için de üzerine bıçak konulur. Definden önce ölü yalnız bırakılmayıp yakın akrabaları nöbetleşe yanında beklerler.(15)

3.1.6.3. Defnetme

Hasta öldükten sonra hemen gömülmeyip uzaktaki yakınlarına haber verilir ve gelmeleri beklenir. Cenazenin fazla bekletimesi iyi karşılanmayıp, ne kadar çok bekletilirse o kadar çok azap çekildiğine inanılır. Genellikle o günün öğleden sonrası ya da bir sonraki günün öğlen namazına müteakip defin yapılır. Ölen kişilerin giysileri daha o gün ölenin hayrı için fakirlere dağıtılır. Bütün hazırlıklar yapıldıktan sonra kalabalık bir gurupla vakit namazından sonra cenaze namazı kılınır ve ölü mezarlığa götürülürken yakınları ölünün salına girerler. Ölen eğer bayansa, ölüyü tabuttan mezara, ölünün en yakınları (na-mahrem) kor. Yine yakınlarınca, mezara kürekle toprak atılır. Sonra cemaatle beraber dualar edilip imam medfunla yalnız bırakılır.(14)

Önceleri, özellikle cemaat kalabalık olsun ve ölenin günahları hafiflesin diye mezarlık çıkışı kapısında "ısgat" adı altında para dağıtılırdı. Zamanımızda bu adet tamamıyla kalkmış bulunmaktadır.(42)

Mezar kazanlara, "ölü, kazma-kürek kokusu ile kokmasın." diye helva yapılıp dağıtılır. Ayrıca bunlara bir miktar kazma parası da verilir.(13)

Ölü defnedildikten sonra, mezarlığa ölünün yakınları olan kadınlar da gider. (Eskiden kadınlar yedi kat elbise giymeden mezarlığa gitmiyorlarmış. Şimdi de inanılmasına rağmen uygulanmıyan bir adettir.(13)

3.1.6.4. Defin Sonrası

Ölünün haftasında yemek yedirilir. Bu işleme “cumalık” denir. Ölüm olayından sonraki ilk cuma gününde (isteyen diğer cuma günleri de) helva yapıp dağıtır. Burada helvanın kokusunun ölüye gittiğine inanılır. (13)

Mezarlığın başına ağaç dikilir. Dikilen bu ağacın gölgesinden ölünün yararlanacağına inanılır. Mezarlık bir hafta boyunca toprağın taze kalması amacı ile sulanır.(13)

Defin sonrasında, ölü evinde bir süre yas tutulur. Bu yas günlerinde ölü evinde yemek pişmez. Yemek ihtiyacını komşular karşılar. Ölü evinde belli bir müddet (eskiden en az bir ay) radyo, teyp, tv. ve bunun gibi şeyler çalınmaz. Ölünün üstünden bir bayram geçinceye kadar ölü evinden izin alınmadıkça düğün ve benzeri eğlenceler yapılmaz.