ALUCRA Yöresinden türemiş kelimeler

- Bu kelimeler Türk Dil Kurumu Derleme Sözlüğünden alınmış olup sözcüklerin sadece Alucra yöresinden kaynaklanan anlamları verilmiştir. Bu kelimelerin başka anlamları Alucra kaynaklı olmadıkları için verilmemiştir.

Hazırlayan : Kamil Zafer Algan

 =A= 

Abdal   : Sünnetçi

Abos : Bedava .parasız

Abık sabık: Saçma sapan

Abrul   : Nisan

Ağmak : Tartıda bir yanı ağır gelme

Ağrı : Yönünden, tarafından

Ağşak : Yün bükeceği, ağırşak

Ağulanmak : Zehirlenmek

Aha-m : İşte burada    

Ahbun  : Gübre, fışkı

Ahpunlamak : Gübre dökmek

Ahtarmak : Toplamak, araştırmak, soruşturmak

Alacalı beleceli : Siyahlı beyazlı

Alançık:  Bostan kulübesi, çardak

Alaz : Alev, cümbüş , eğlence

Alışmak : Tutuşmak, yanmak

Anca : Ancak , şimdi, bu anda

Ancap : Bir çeşit yaban armudu

Andan : Tuzsu pirinç lapası

Andır kalmak  : Ölüden arta kalmak

Angaz : Bir yapının ağaç kısmı, iskeleti

Anuk : Dağ nanesi

Arbatan : Arsız, hayasız

Arın altı : Güneşi az veya güneşsiz yer

Aruda : Toprak damda toprak altına konan yaprak vs.

Arustak : Tavan

Asar : Şalvar, potur

Aşırma : Kova , bakraç

Aşlık : Yemeklik tahıl vs.

Avala (h): Bön, avanak

Avara : Şaşkın, işiz, Eylül

Avuz : Yeni doğurmuş hayvanın koyu sütü, ağız

Ayaktaşı : Balıkçılıkta tonoz uçlarına bağlanan tuşlar; Bir çocuk oyunu

Ayın oyun etmek : Döküp saçmak

Ayıtlamak : Ayıklamak, seçmek

Ayma : Lakap

Ayvaz: Bedel, karşılık

=B=

Baca : Pencere içi

Badiye : Büyük bakır tencere

Badlamak : Bağı bahçeyi çitle çevirmek

Bavnumak : Tazı ava alışmak

Bayam: Çağla

Bazlama : Bir tür sac ekmeği

Bek: Sert, sağlam

Ber: Davar sağılan yer, ağıl

Beşerleme : Biçilen ekinin destelenerek toplanması

Bıyıl : Bu yıl

Bibi : Hala

Bildik : Palamut

Bilerzük : Bilezik

Bitike: Biraz , bir parça, azıcık

Buymak : Üşümek

=C=

Caplama: İnce uzun yontulmuş ağaç

Carı: Canlı, bereketli

Caris: Arsız, terbiyesiz

Cavramak: uğraşmak, didinmek

Cehrek: Taze çam fidanı

Cerge: Süslenmiş gelin arabası

Cıcık: Güzel

Civcilemek: Sivriltmek

Cücük: Civciv

=Ç=

Çalmak: Mayalamak

Çalmar: Üstü açık, çevrili ağıl

Çamdi (camdi): Tavan

Çapmak: Koşmak, ivmek

Çat: İki dere veya yolun birleştiği yer

Çatma: Yörük çadırı

Çebiç: 1 yaşlı keçi

Çece: Dede

Çecik: Ağaç veya madeni çivi; Kazan tencere ağzının kıvrıntı yeri

Çedene: Sakız ağacı meyvesi

Çedik: Terlik

Çekü: Başörtüsü, yemeni

Çeküm: Parazit ökse otu

Çeltük: İri saman, çeltik Çemiç: Dut kurusu

Çemiç: Dut kurusu

Çemkürmek: Sert cevap verme, Kesik kesik it havlaması,

Çentik: Çanta

Çerik: 6 kg.lık tahıl ölçüsü

Çığırmak: Seslenmek, şarkı söylemek

Çıpar: Şekil, biçim

Çıtır: Karışık, dolaşık

Çiğin : Omuz

Çiğit: Çekirdek

Çimmek: Yıkanmak

Çoruş: Kağnıda 2. çift yardımcı öküz

Çoşur: Ufak meşelik

Çöpür: Yünün kirli çöplü yerleri

Çördük: Ahlat, yabani armut

Çuka: Manda

=D=

Dal: Omuz, omuzbaşı

Dallamak: Seçmek, beğenmek

Dağnamak: Şaşmak

Dastar: Sofra bezi

Debbe: Bakırdan kapaklı kulplu su güğümü

Değmek: olmak, olgunlaşmak

Denem: Tane, parça

Dındıklamak: Gereksiz çok inceleme, karıştırma

Dırlanmak: Gereksiz söylenmek

Dibek: Büyük taş dibek

Dible: Bir çeşit yemek

Direnmek: Ayakta durmak, ayağa kalkmak

Dişeği: Dişli bir çeşit çekiç

Dişemek: Dişeğiyle diş açmak

Doğduk: Keçinin dört ayağı

Doley: Dönemeç, viraj

Domalmak: eğilmek, arkasını çıkarmak

Domruk: Tomruk

Domuzluk: Su değirmeninde çarkın bulunduğu yer

Döğme (Döğmeç): Ceviz, çemiç, pestil vs. döğerek yapılan yiyecek

Döl (I) : Soy. Soyun devamını sağlayan çocuk

Döl (II) Koyun,  keçi, kedi, köpek gibi havan yavruları

Döl (III) Maşrapa

Dömbelek: Orta büyüklükte ramazan davulu

Döşürmek: Devşirmek, toplamak

Dulda: Kuytu yer, saklanacak yer, gölge

Düdek: Meşe, çam palamudu

Dürü: Bir tarım aleti, bel

=E=

Ecik: Biraz, azıcık, çok az

Edik: Karda yürümeye yarar ayakkabı

Eften püften: Yalan yanlış, asılsız

Eğeş (Eyeş): Tekne hamurunu kazımaya yarar araç

Eğlenmek : Durmak

Ehem: Dargın

Eke: Yaşlı, kart

Ekelemek: Tarlaya rastgele tohum dikme

Ekti: Dilenci tabiatlı

Eldeç: Tahıl dövmede kul dibek tokmağı

Elik: Dağ keçisi

Elti: Kuma, ortak

Emeçer: Belli başlı

Eme: Hala

Emeklemek: Yavaş yavaş yürümek

Emmi: Amca

Emmideş: Amcaoğlu

Enek: Büyük, güzel bir aşık oyunu

Erdi: Başakları olgunlaşmamış ekin

Erinmek: Üşenmek

Esik: Tepelerin düz kısmı

Etlik: Semiz hayvan

Evelik: Ispanağa benzer yenen bir ot, labada

=F=

Fahı: Hoca, imam

Fetir: Mayasız yufka ekmeği

Fıtı: Burgur kırığı

Foşurdamak: Kızgınlıkla acaip sesler çıkarmak

=G=

Gada: Ağabey

Ganil: Kanun

Gazil: Kıldan ip

Gecere: Çile takılan iplik çıkrığı

Gedek: Manda yavrusu

Gelberi: Tırmık

Gemlik: Dövene koşulacak yaşa gelmiş öküz, manda

Germicek: Değirmende üst taşın dönmesini sağlayan aygıt

Gevmek: Geviş getirmek

Gezeeen: Grip, vb. hastalık

Gıbal: Çehre

Girebi: ucu kanca gibi bir çeşit küçük balta

Göğnü: İyice olmuş meyve

Gökcek: Güzel

Gön: Hayvan derisi, cilt

Gövnümek: Meyvenin olgunlaşması

Gövündürmek: Elbisenin ateşten kavrulması, yanması

Göy geçemen: Büyük, yeşil bir tür kertenkele

Göynemek: Olmak, olgunlaşmak

Göz: Suyun çıktığı yer, kaynak

Gözcek: Gözlük

Gülk: Kuluçka

Güllep:Kapı sürgüsü, menteşe

Güverleme: Sohbaharda ekilen ekin

Güvez: aç gözlü, sabırsız

=H=

Haçırget: tandıra konan demir ızgara

Hamence: deri veya yünden çoban azık torbası

Hapahap gelmek: Karşı karşıya, yüz yüze gelmek

Haranı: Kazan

Haşlak: Rüzgarda kuruyup cılız kalmış tahıl vs.

Hayat: Sofa

Hazık: Ham dut

Hedik (Hidik): Bir çeşit kar ayakkabısı

Helki: Bakırdan bir çeşit kova

Henek: Konuşma

Herek: Asma, fasulye destek sırığı

Hernük: Toprağın tavı

Heyiklemek: Hayvanın ürkerek kulak kabartması

Hıltak: Bol, geniş, gevşek

Hırlı: Dürüst, iyi, uslu

Him: Temel

Hobuş: Çocuğu sırta almak

Holasız: Akılsız

Hoplop: Sinirli kimse

Hor: İyilik

Hora geçmek: işe yaramak, hoşa gitmek

Horan: Elele tutuşarak oynan bir oyun

Horata: Söz, konuşma

=I=

Ilgıt: Yavaş yavaş esen, akan rüzgar, su vs.

=İ=

İbtin: Huy,  alışkanlık

İci: Baba

İğ: Çıkrıkta ipliğin sarıldığı demir tel

İlenmek: Beddua etmek

İnnem: Çok

İrdelemek: Üzerine fazla düşmek, incelemek

İsbir: Yalancı

İşeret: Çalışkan

İşgefe: açılmış yufka

İşgillenmek:  Oyalanmak

İze: Ağabey

=K=

Kağruk: Kambur, biçimsiz

Kah: Meyva kurusu

Kaptırma: Kemer

Kargış (Karvuç) : Beddua

Karık: Bağda, bahçede sebzeyle ayrılan bölüm

Kasaltu: Evdeki gereksiz eşya

Kasmuk: Çamın yenen iç zarı

Kaşıcak: Mide

Kaşmer: Şakacı, maskara

Katma: Kıldan yünden ip, sicim

Katuvaz: İnatçı, kaba adam

Kelefe: Hemen kullanım için öğütelen tahıl

Kelik: Bağ evi, çok gezen kadın

Kemçük: alt çene çıkık, üst çene çökük ağız tipi

Keme: İri fare

Kepir: Taşlı ve engebeli yerler

Kerif: Kadınlarda ay hali

Kerti: Bayat

Kevük: Dişsiz

Keyveni: Yaşlı kadın

Kıcımuk : Doymak bilmeyen aşırı istekli

Kımınmak: İstekli olmak

Kırağan : Geçit, dağ boynu

Kırdavuç: Ağaçtan ateş karıştırma sopası

Kırık: Sıpa

Kırım: Peçete

Kıstı: Bir çeşit altın gerdanlık

Kıyıklama: Aralama

Kip: Tıpatıp, uygun

Kirkit: Dokumacılıkta dişli bir araç

Kirman: Yün eğirme aracı

Kirklik: Bir tür makas

Koba: Baca

Konğur: Koyu kumral, kestane rengi

Kol ağacı: Çatılara yatay konan ağaç

Kozak: Çam, meşe vs. ağaçların kozası

Köm: Ağıl

Kömzeklik: Çöplük

Köp: Kağnının ön ve arkasında enine konmuş iki tahta

Köreke: İğ, kirmen

Köremez: Bir çeşit yiyecek

Köz: İyi yanmış odun, kömür, koz

Kubray: Saban çamurunu temizlemeye yarar demir bir araç

Köncü: Susam tanesi

=L=

Lelevün etmek: Yaltaklanmak

Loğ (loğ taşı) (lö) : Taş silindir

Lokur lokur: Su veya kaynama sesi

=M=

Mağlamak: Yığmak

Mağlata: Gürültü, şamata

Mahuk: Çok ekşi

Mahrama: Kadınların başlarına örttükleri havludan örtü

Masta: Üvendire

Maşala: Evlek, karık, ekime ayrılmış toprak parçası

Mayıs: Yaş sığır pisliği

Mazu (Mazı): Kağnı ve arabalarda ağaçtan kalın dingil

Mazık: Sığırın küçüğü

Melemez: utangaç

Meler: Keçi dili

Merek: Samanlık

Meres: Köpeğin yaşı

Mertek: Ağaç döşeli oda tabanı

Mırık: Harmanda uçuşan saman tozu, kırıntısı

Mırız: Kısa burunlu

Mıtka: Yayık

Modul: Hayvanı dürtmek için ucu çivili değnek veya değneğin ucundaki çivi

Mucur: 8 kg. lık bir tahıl ölçüsü

Mudara: Güçsüz, işe yaramaz

Mumbar: Bir yemek, bumbar

Mumuç: Meşe palamudu

Muun: Bilme, bilgi, anlama

=N=

Negerek: Gereksiz, lüzümsuz

Neme: Neyime, nereme

Netçen: Ne yapacaksın

Nişlin: Ne yapıyorsun

=O=

Odurha: Lades

Omuzluk: Çatıda orta direğe eğik çakılan direkler

Orakayı: Ağustos

Osmak: Sanmak

Osmamak: Aldırmamak

Oynak: Göçük, kayan toprak

=Ö=

Öcü: Çocuk korkutmak için söylenen yaratık

Öğmeç: Bir çeşit yiyecek

Öğür almak: Hayvanın gebe kalması

Öğürsemek: Dişi hayvanın çiftleşmek istemesi

Öllüğün körü: Bir sövgü

Örcüm: İnatçı

Örüm: Sürünün gece otlaması

Ötlek: Korkak

Ötürük: ishal

Ökte: Öfke (çocuk dili)

=P=

Poğaç: Poğaça

Palak: Ayı yavrusu

Palaz: Kaba örgülü çuval

Pambuk: Pamuk

Paraca: Dağdan inen 2 dere arasındaki toprak

Parduç: Fırın temizleme sopası ucuna bağlanmış bez parçası

Parpılamak: Paylamak; Koca karı ilaçlarıyla tedavi

Pasa: Sürekli durmadan

Peğ: Yapı yıkıntısı ve arsası

Pekmezini akıtma: Kafasını yarmak, kanatmak

Pelik: Örülmüş saç

Pelver: Domates salçası

Peşgir: Havlu

Pezik: Pancar

Pırpır (I) : Giysileri süslemede kullanılan boncuk vs.

Pırpır (II) : Uçurtmalara takılan kağıt süs

Pıtırak: Dikenli tohumu elbiselere yapışan bir ot

Pinik: Basık, küçük

Pirpirim: Semizotu

Pişi: Bir yiyecek

Piye: Irza geçme

Pok: Bok

Port: Taranan yünün işe yaramaz bölümü

Pöçük: En son nokta, uç

Pörk: Bir çeşit erkek başlığı

Pörçüklü: Havuç

=S=

Saçı: Düğün armağanı

Sadır: Sidik

Sahol: Ahır süpürgesi

Salgı: Havaneli, tokmak

Sambağı: Boyunduruğa geçirilen ağaçları bağlayan ip

Samı: Boyunduruk zelvesi

Samramak: Sayıklamak

Savah: Aptal, şaşkın

Say: Kır, düz olmayan yerler

Sazak: Bataklık, sazlık

Seğirdim: Değirmende suyun aktığı dik oluk

Seğirtmek: Koşmak

Seko: Ceket

Seksenmek: El yada sopayla vurmaya kalkışmak

Semehor: Aptal, sersem

Semür: Darı lapası

Senek (I): Çamdan su kabı, tahta testi

Senek (II): Islak, yanmayan dallı budaklı odun

Senir: İki dağ arasındaki sırt

Sement: Ekmek tahtası

Sepelemek: Çiselemek

Sevindirik: Ani sevinçle duyulan heyecan

Sıpır sıpır: Parça parça

Sırçan: Eğrilmiş ip yumağı

Sırıç: Ahlat, armut hoşafı

Sırnak: Keçi ayağı

Siğnebitti: Saklambaç

Sikke: Hayvan bağlamak için yere çakılan kazık

Sin: Kabir

Sitil: Kulplu su kabı, bakraç, kova

Sohranmah: Tiksinmek

Sokarıç: Soğanı yağda kavurarak yemek yapma

Sokarıç tavası: Soğan ve yağın öldürüldüğü tava

Sokranmak: Söylenmek, homurdanmak

Sorhun: Çalımsı bir çeşit söğüt

Soyha: Hayırsız, kötü, belalı

Sozalmak: Azalmak, suskunlaşmak

Sökenmek: Uzanmak, yaslanmak, yatmak

Sökün etmek: Arkası kesilmeden gelmek

Söve: Kapı pencere kasası, çerçevesi

Söyü: Ormanlık

Suğumsuz: Aç gözlü, hırslı; Tok gözlü

Sulu zırtlak: Limon, yılışık, saygısız

Sümsük: Yumruk

Sümsük vurmak: Yumruklamak

Sümtük: arsız, aç gözlü

Sündürme: Yağda pişirilen peynir

Sürtmek: Nedensiz gezip dolaşmak

Sütçürüğü: Çökelek, peynir

Süyem: Baş parmakla işaret parmağı arasındaki uzunluk

=Ş=

Şap şap: Su tası

Şaştım aşı: Acele yapılan yemek

Şelek: Sırtta taşınan yük, küfe

Şergil: Askıntı, baş belası

Şeytan arabası: Bisiklet

Şıp: Eline ayağına çabuk, çevik

Şırbata: Mendil

Şırhıt: göz çapağı

Şıtanmak: Arsızlık yapmak

Şoğurt: Salya

Şor: Tuzlu

Şorlu: Tuzlu

Şüşe: Tavan tahtaları arasına çakılan ince tahta

=T=

Taar : Küçük tandır

Tahu: Takı

Takas tukas geçinmek: Geçim sıkıntısı çekmek

Tarak dikeni: Saç taramaya yarar bir diken

Tasma: Kibirlenme

Tebsetmek: Kurutmak

Tebük: Kuru

Tedürgün etmek: Birini işinden etmek, sıkıntı vermek

Tekir: Araba tekerleği, yuvarlak

Tel : Yenen bir bitki

Telek: Kuş vs. kanat kalemleri

Telesimek: Yorgunluk veya sıcaktan bayılacak gibi olma

Telis: Seyrek dokunmuş bir çeşit çuval

Tel pancarı: Yenen bir bitki

Tepkili şaşmak: Şaşırmak

Tepüç: Küçük yumurta sepeti

Terkileşmek: Bir hayvana 2 kişi binmek

Terpaş: Sahan kapağı

Tersi (Tişe) : İğ, yün eğirme aleti

Tete: teyze

Tetik: Parmak

Tevük: kızak

Tez: Köpeğin göğüs vuruşu

Tıktık: Takunya

Tirki: Küçük bakır tencere yada küçük yemek kabı

Tohlu: ipini kesmemesi için köpeğin boynuna bağlanan değnek

Tohno: Azgın mandanın boğazına takılan halka

Toklu: 6 ay-1 yaş arası kuzu

Tomak: Uzun biber

Tosbağa: Kaplumbağa

Tozak: Toz gibi yağan kar

Tuluk: Peynir, pekmez vs. koymaya yarar deri, tulum

Tura: Çatı, çatı arası

Tutak: Tutacak

Tutam: Bir avuçluk

Türüdü: Sonradan görmüş

=U=

Uçak: Çökmüş yada çökmek üzere olan toprak

Uduşmak: Lades tutuşmak

Uğra (urva) : Hamurun yapışmaması için tahtaya atılan un

Uhlum: Yol yordam

Unnama: Lahana çorbası

Ura: Ora

=Ü=

Üfelemeç: Bir yemek

Üğrümek: Yavaşça sallamak

=V=

Verildemek: Büyüklere karşı gelmek

=Y=

Yaban: Gurbet, uzak yer

Yağarnı: Sırt

Yağlı: Bir pide

Yağlık: Mendil

Yalap: Ekmek pişerken fırına atılan odun

Yalman: Dik, sarp

Yamacına gelmek: Yanına gelmek

Yamah: Küçük derin yağ tavası

Yavuncumak: Ezilip büzülerek yalvarıcı tavır alma

Yayman: Büyük çuval

Yenli: Hafif

Yekinmek: Eyleme davranmak

Yevin: Hemen, çabuk

Yiti: Çok acı veya ekşi

Yonga: Talaş

Yordam: Kural, yöntem

Yosma: Çok güzel

Yönelmek: Yüzünü çevirmek

Yuha: ince, sığ

Yunmah: Yıkanmak

Yüzlük: ekmek fırınına atılan odun

=Z=

Zallah: Biçimsiz

Zangil: Her şeye karışan

Zavrak: Sağır

Zeklenmek: Alay etmek

Zerzemi: Kayşa

Zevle: Boyunduruğa geçirilmiş eğri sopa

Zoğlamak: Dilmek, uzunlamasına kesmek

Yorumlar (2)

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilir.
Lütfen sisteme giriş yapın veya kayıt olun.

Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.3