2.8.1. Hayır Duaları

"Dua, insanın kendisi ile içinde yaşadığı cemiyetin maddi refah ve manevi saadetinde yardım ve merhametini istemek üzere Allah'a yaptığı bir hitap, bir sesleniştir. İptidaî cemiyetlerde inanç, sihir, büyü ve fallardan unsurlar alarak beslenen dualar, sağlık ve hastalık hallerinde, mahsulün bereketli olmasında, yağmurun yağmasında, tehlike ve felaketin mal ve mülke gelmemesinde; doğumdan ölüme kadarki bazı merasimlerde iyi ve doğru olduğuna inanılan müsbet dileklerin ruhî ve fikrî ifadesini dilde kazanır. Umumiyetle anonim olan, bedenî, ruhî, iktisadî, içtimaî ve dinî ihtiyaçların meydana getirdiği bu dualar atalar sözü gibi 'hüküm' bildiren müsbet dilek mahsulleridir. Eski Türkçemizde 'alkış: övme' denilirdi."28

Alucra yöresinde yaygın olarak kullanılan bazı hayır duaları alfabetik sıraya göre şunlardır.

Acı yüzü görmiyesin.

Adī ben verdim, yaşī Allah (c.c) versin.

Allah anā babā sā bāşlasın.

Allah bu günümüzü aratmasın.

Allah acundurmasın.

Allah acı ġün ġösdermesin.

Allah āzımızın dadını bozmasın.

Allah başa kadar versin.

Allah belādan esirgesin.

Allah bereket versin.

Allah beterinden sahlasın.

Allah birini bin etsin.

Allah bir yasduhda ġocadsın.

Allah çoh çekdürmesin.

Allah çirkin şansı versin.

Allah darda ġoymasın.

Allah dert verip derman aratmasın.

Allah dinden imandan ayırmasın.

Allah doğru yoldan ayırmasın.

Allah düşürmesin.

Allah elden ayahdan düşürmesin.

Allah elive ġoluna dert vermesin.

Allah evlat acısını gösdermesin.

Allah ġönlüne göre versin.

Allah hayırlı evlat nasip etsin.

Allah hayırlı kapılar açsın.

Allah hekime muhtaç etmesin, onsuz da bırahasın.

Allah ıslah etsin.

Allah işîvi rast getürsün.

Allah kabir azabı çekdürmesin.

Allah keder vermesin.

Allah kem gözden esirgesin.

Allah kimsî aç açuh bırahmasın.

Allah kimsî açlīnan terbiye ėtmesin.

Allah kötüye düşürmesin.

Allah guru iftirādan sahlasın.

Allah ġurandan, imandan ayırmasın.

Allah nazardan sahlasın.

Allah ne murādın varsa versin.

Allah ölenin acısını unuddurmasın, başka acı da vermesin.

Allah ölümü gėcinden versin.

Allah sabır versin.

Allah sālıh, āfiyet versin.

Allah şaşurtmasın.

Allah seni affetsin.

Allah suçumuzu, günahımızı affetsin.

Allah seni cehennem ateşinden ėsirgesin.

Allah seni şeytana uydurmasın.

Allah şifa versin.

Allah umdūnu versin.

Allah utandurmasın.

Allah yardımcın olsun.

Allah yohluh yüzü ġösdermesin.

Allah yurtsuz yuvasız bırahmasın.

Allah yüzüve bahsın.

Allah zihin açuhlū versin.

Allah ziyade etsin.

Bahdın açuh olsun.

Başın ārımasın.

Başıva daş düşsün.

Başıva devlet ġuşu ġonsun.

Bereketli olsun.

Berhüdār ol.

Genēlīn hayrını göresin.

Ūrlar olsun. ( 13-14-15-17-28-29 )

2.8.2. Beddualar

"Beddua, duanın aksi ve zıddı olan lanet, inkisar, bela ve gazap ifade eden menfi sözlerdir. Farsça 'bed' ve arapça 'dua (çağırma)' kelimelerinin birleşmesinden yapılan bu tabiri, en eski Türk kaynaklarından XIX. asıra kadarki kültür eserlerimiz ve sözlüklerinimiz çok yaygın 'kargış' ve 'ilenc' kelimeleri ile karşılamışlardır.

İşte beddualar, bu ruh halini yaşayan insanın en büyük kudreti olan Allah'ın kötülüğün cezalandırılmasını istemesi yolundaki dileklerinden doğan sözlü gelenek mahsülleridir."²⁹

^{Alucra yöresinde, eski kuşakta bedduaların kullanımı yaygınsa da günümüzde kullanımı azalmıştır. Halen, özellikle kadınlar arasında daha çok kullanmakta olup, bunlar alfabetik olarak aşağıda sıralanmıştır:}

^{Allah āzın dadînan yedürmesin.}

^{Allah başından derdi ėgsüg etmesin.}

^{Allah belā versin.}

^{Allah beterini versin.}

^{Allah bilinmedüġ dertler vėrsin.}

^{Allah birbirīzden buldursun.}

^{Allah canī alsın.}

^{Allah cehennem azābına ūradsın.}

^{Allah cennet yüzü ġösdermesin.}

^{Allah çenē düşürsün.}

^{Allah dermansız derd vėrsin süründürsün.}

^{Derd vėrsin, derman vėrmesin.}

^{Allah elī ġırsın.}

^{Allah elime bahdursun.}

^{Allah emdüün südü burnundan getürsün.}

^{Allah evlat yüzü ġösdermesin.}

^{Allah evî başıva uçursun.}

^{Allah gahredsin.}

^{Allah gazancīn bereketini gösdermesin.}

^{Allah genēlīn hayrını gösdermesin.}

^{Allah ġörünmedük yerden belā versin.}

^{Allah ġözüün yaşını ġurutmasın.}

^{Allah ġözüü kör etsin.}

^{Allah ġün yüzü ġgösdermesin.}

^{Allah ġüle ġüle oturdmasın.}

^{Allah iki yahā birariya getürmesin.}

^{Allah iki ġözüü kör etsin.}

^{Allah it gibi süründürsün.}

^{Allah işî gücüü rast getürmesin.}

^{Allah murādı ġözünde ġoysun.}

^{Allah perîşan ėtsin.}

^{Allah seni benden bėter ėtsin.}

^{Allah seni sürüm sürüm süründürsün.}

^{Allah sevdüü elinden alsın.}

^{Allah şeytanından bulundursun.}

^{Allah sizi de yüzüsdü bırahsın.}

^{Allah uyuz edsin, ġaşınacah dırnah vermesin.}

^{Allah yedi ġuma üsdünü düşürsün.}

^{Allah yedüü içdüü zehir zıhım ėdsin.}

^{Allah yurd yuva nasib ėtmesin.}

^{Allah yüzüü ġüldürmesin.}

^{Aldūn malın hayrını ġörme.}

^{Anān babān hayrını ġörme.}

^{Babān bekini yė.}

^{Belāvı benden dēl, şeytanından bul.}

^{Bilinmedük dertlere dutul.}

^{Boynūn altında ġal.}

^{Boynun tekir altında ġalsın.}

^{Boyun devrülsün.}

^{Bu dünyada yer yurt bulama.}

^{Burnundan fitil fitil gelsin.}

^{Ciğerlerin bişsin.}

^{Canın cehenneme.}

^{Canīn derdine düş}

^{Ciğerlerimi yahdın, Allah da seni yahsın.}

^{Ciğerlerin delüġ deşüġ olsun.}

^{Ciyerive ġurd düşsün.}

^{Çāresiz dedlere düş.}

^{Çenen düşsün.}

^{Çenesi kesilesice.}

^{Çiçeġ gibi solasıca.}

^{Çolūn çocūn hayrını ġörme.}

^{Çolūn çocūn ölüsünü öp.}

^{Damarın ġurusun.}

^{Damında bayġuşlar ötsün.}

^{Duddūn dallar elinde ġalsın.}

^{Duddūn orucun, gıldīn namazın hayrını ġörme.}

^{Dilin damān dutulsun.}

^{Dirligsiz ġalasıca.}

^{Ekgmevi āz dadînan yiyeme.}

^{Ekmek davşan olsun, sen tazu, ġoş ġoş dutama.}

^{Ellerin ġırılsın.}

^{Ēllerin ġözünde ġözün ġalsın.}

^{Ellerin iş dutmasın.}

^{Ellerin yanıva döşensin.}

^{Elin ayān ġurusun.}

^{Elin ayān top olsun.}

^{Elin etēn dutuşsun.}

^{Emeġlerin gözüve dizive dursun.}

^{Emeġlerin boşa gėdsin.}

^{Emdüün süt burnundan gelsin.}

^{Eşdüün ġuyuya düş.}

^{Ġan ġusasıca.}

^{Ġara baba yė.}

^{Ġara haberin, ġanlı ġömlēn gelsin.}

^{Gāvur ġapılarına düşesice.}

^{Ġazancī yėl alsın.}

^{Ġėdişin olsun gelişin olmasın.}

^{Ġėddüün yerde ġün ġörmiyesin.}

^{Ġėddün yėrden gėri gelmiyesin.}

^{Ġörünmez ķöylere gelin gidesice.}

^{Ġözün ēıhsın.}

^{Ġözüün ışī sönsün.}

^{Ġözün ķör olsun.}

^{Ġurban oldūm Allah süründürsün.}

^{Ġüle ġüle -mek -mak nasib olmasın.}

^{Ġüvey ocahlarında sürün.}

^{Huyların ġurusun.}

^{Huzur bulama inşallah.}

^{İçerive ġurt düşsün.}

^{İki cihanda yüzün ġülmesin.}

^{İki ġözün önüve ahsın.}

^{İki yahan birariya gelmesin.}

^{İşin ġücün ras gelmesin.}

^{Kefeni dürülesice.}

^{Kesēn bereketini görme.}

^{Kör olasıca.}

^{Mezerinde gemüġleri sızılıyasıca.}

^{Murādın boynunda ġalsın.}

^{Ōlundan ġızından bul.}

^{Ocān badsın.}

^{Ocān sönsün.}

^{Ölüm vermesin Allah, süründürsün.}

^{Parān hayrını ġörme.}

^{Sen bana ėddin, Allah da sā ėdsin.}

^{Seni doracāma daş dōorsaydım.}

^{Senin evlādın da, sā ėtsin.}

^{Sevdüklerive ġavuşma.}

^{Soyun sopun ġurusun.}

^{Südüm haram olsun.}

^{Şaşdım elinden ġahrolasıca.}

^{Şeytanın şerri üsdüve olsun.}

^{Şeytanından bulasıca.}

^{Vardūn yerde altın düş, üsdün tohac olsun.}

^{Yaşamayasıca.}

^{Yedüün içdüün gözüve dursun.}

^{Yer yurt bulama.}

^{Yere batasıca.}

^{Yetişemeyesice.}

^{Yuvā, bayġuş dünesin.}

^{Yüzü ġülmiyesice.}

^{Zıhımın ķökünü yė. (13-14-17-28-29-30-31-32)}

^{2.8.3. Yergiler}

^{"Beddualarda, bir insan için olumsuz temennilerde bulunma amacı varken, yergiler ve hakaretler de karşıdaki insanı aşağılama, rencide etme, alaya alma ve kızdırma söz konusudur. Ancak 'nalet, domuz' gibi kelimelerin kullanılmasını, hoş karşılanmamaktadır."30}

^{Yergi ve hakaret ifade eden pek çok kelime olsa da bunlardan bazıları şunlardır:}

^{Avanah Lānet}

^{Ayu Keriz}

^{Bön Ķöpek}

^{Becerüġsüz Ġuduz Ķöpek}

^{Danġalah Mal}

^{Deve Manda}

^{Domuz Manyah}

^{Ėrmeni Mendebur}

^{Eşşeġ Öküz}

^{Ėşşeġ olu eşşeġ Pis}

^{Gâvur Pezeveng}

^{Gerizekālı Sahdekâr}

^{Hayvan Salah}

^{Huysuz Sersem}

^{İneķ Serseri}

^{İt Şerefsiz}

^{Uyuz Yüzsüz}

^{Üşüġ Zibidi}

Bu yazıya ilk yorumu yazın

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilir.
Lütfen sisteme giriş yapın veya kayıt olun.

Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.3