“Umumiyetle okumanın ve yazının gelişmediği devirlerde ve muhitlerde nesillerden nesillere intikal eden ve hususiyls geceleri söylenen masalların ilk yaratıcılarını bilemiyoruz. Sonraları hafızadan hafızaya geçen bu mahsullerin “musannif” adı verilen ikinci ve üçüncü elden anlayıcıları karşımıza çıkıyor. Biz Türkçede bu san‘atçıya “masalcı” adını veriyoruz.³⁸

^{“Masalları, hakim vasıflarına göre “bilinmeyen bir yerde, bilinmeyen şahıslara ve varlıklara ait hadiselerin macerası, hikayesi” olarak tarif edebiliriz.”39}

^{Şimdi yöreyle ilgili bir masal görelim.}

^{Bir varmīş bir yohmuş. Evvel zaman içinde, ġalbur zaman içinde, o da halbur içinde, pireler berber iken bir padişah varmış. Bu padişah üç ġız ġardeş ile evli imiş.}

^{Büyüg ġız, “Benim bi çocūm olacah, dünya ġüzeli.” demiş. Ortancı ġız, “Benim bir çocūm olacah, seninkinden çoh daha ġüzel olacah.” demiş. En küçüġ ġız ise, “Benim bi ġızım bi ōlum olacah, āladuhca ġözlerinden inci döküleceġ, yıhanduhlarında suları altun olacah.” demiş.}

^{En böyüġ ġız bi çocuh dōrmuş. Çoh çirkin bi çocuh. Ortanca ġız dōri ki çocūn alnında bi et topā. En küçüġ ġız bi ōlan bi ġız dōri. Padişah yanlarına gelmeden, böyüġ ġızlar küçüġ ġızın ġoynuna bi kedi yavrusu ġoyîlar. Bebeġleri bi sanduva goyîb sėle verîler. Padişaha, “Hanımın kedi yavrusu dōrdu.” dėyîler. Padişah küçüġ ġızı belinden aşşā ġömî.}

^{Sanduh dērmen olūnun āzına gelmiş. Dērmene su işlememiş. İşlemeyince iki dērmenciden biri, “Sanduhda eşya varsa benim, başġa şeyse senin olsun.” demiş. Sandū açîb bebeġleri görmüşler. Dērmencinin çocū yohmuş. Bebeġleri alîb eve götürmüş. Ġarısı bebeġleri yıhamış. Bahmış ki su altun olmuş. Çocuhlar āladuhca ġözlerinden inci döķülî. Fahır dērmenci zengün olmuş.}

^{“Çocuhlar böyüyüp on beş yaşına gelmişler. Ōlanın adı Hasan. Hasan’a herkes “piç” diye barîmiş. Çocuh dayanamazmış. Ġardaşı fatma’yı da alîb ormana ġaçmışlar. Ormanda çadır ġurmuşlar. Hasan avcılığa başlamış. Avcılıh yapîkan bi adama raslamış. Adam aslında Hasan’ın babası padişahmış. Padişah sormuş: “Sen kimin ōlusun?” Hasan, “Benim anam babam yoh.” demiş. Padişah, “Olum gėdib bizde ġalalım.” demiş. Hasan bi davşan yahalamış çadıra gelmiş.}

^{Ormanda bi de cadu ġarısı varmış. Cadu, Hasan’a “Ōlum, falan yerde çubuhlar var, o çubuhları gėt al gel. Onlar ġonuşsun sen dîne.” demiş. Oysama çocū peri gızının yanına gönderimiş.}

^{Hasan gėtmiş bi deviye raslamış. Devenin arhasına geçîb memelerini yahalamış ve emmiş. Deve, “Sen nēddin? Şimdi benim yavrularım geldüm mü seni yerler.” demiş. Sōna deve Hasan’ı ohumuş, üflemiş süpürge yapmış. Devenin ōlları gelmiş. “Anne burda insan ōolu ġōhi.” dėmişler. Deve inkar ėdî. Oğulları gėtdüġden sōna çocū tekrar ohî ve eski haline getürî. Çocuh ona derdini anlatmış. Dev ġarısı, “O cadu seni ölüme ġöndermiş, sahın gėtme.” demiş. Sōna ona peşdembalınan îne vermiş. Hasan peşdembalı öönüne balamış. İni peşdembala baturmuş. Peri ġızının yanına ġetmiş.}

^{Peri ġızı înelerden ġorhîb, çocuva yahlaşamamış. Çocuh beş çubū alîb ġaçmış. Peri ġızı Hasan’a vurulmuş. “Beni de ġötür.” diye bārmış Hasan’a. Hasan, “Ata bin yarışalım. Beni gėçersen seni alurum, geçemezsem almam.” demiş. Yarışmışlar, ġız gėçmiş Hasan’ı. Hasan peri ġızını da alîb çadıra geri dönmüş.}

^{Fatma sevinmiş. Çubuhlar ġonişî, Fatma dinlîmiş. Hasan’la peri ġızı dāya avlanmiya çıhîmişler. Cadu ġarısı Fatma’nın yanına gelmiş. “Bu çubuhlar ne olacah?”demiş. Bir avuç kül atîb onları susdurmuş.}

^{Hasan gine padişaha raslamış. Padişah, “Ōlum beni evive dāvet ėtsene.” demiş. Hasan ġabul ėtmemiş, pėri ġızı ġabul ėtmiş. Çadıra gėtmişler. Pėri ġızı yüzünü yalamış “açıl sofram açıl” demiş. Türlü yėmekler çıhmış ortiya. Padişah bin asgeriyle davete gelmiş. Pėri ġızı padişahın her şėyini ona anlatmış. “Sen üç ġardeşlen evlenmişsin. Böyüġ ġızlar küçüġ ġızı çekememiş. Onun çocuhlarını suya vermişler. Ōlanın ġızı Hasan, ġızın adı Fatma.” demiş. Padişah şaşurmuş. Pėri ġızı devam ėtmiş. “Sen küçüġ ġarı bėlden aşşā toprā gömmüşsün.” Padişah iyice şaşurmuş. Padişah da onları davet ėtmiş. Padişah Hasan’a “Ōğul, ġapıdaki gömülü ġadına tükürmeden geçmeyin gelince.” dėmiş. Pėri ġızı onun, çocuhların annesi oldūnu anlamış.}

^{Onlar da saraya gėtmişler. Ġapıda ġadına tükürmīp, öpîp geçmişler. Yėmeklerini yėmişler. Pėri ġızı padişaha, “Ġapıda gömülü olan ġadını getürün.” demiş. Ġadını getürîler.Bėlinden aşşāsı çürümüş ġadının.}

^{Pėri ġızı padişaha her şeyi anlatî. Pėri ġızı ġadını ohîp üflî. Ġadın ėyileşîp yörimiye başlî.}

^{Pėri ġızı öbür ġadınları, ġatırların arhasına bālamış. Ġatırlar ġoşduhca ġadınlara vurmuş ve öldürmüş. Çocuhlar annelerine ġavuşmuşlar. Padişah yabduhlarına pişman olmuş. Ve herkes mutlu olmuş. (13)}

Bu yazıya ilk yorumu yazın

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilir.
Lütfen sisteme giriş yapın veya kayıt olun.

Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.3