İSTİHDAM VE İŞSİZLİK

İstihdam süreklilik arz eden bir işgücü faaliyetidir. İşsizlik ise, bir ekonomide çalışmak istediği halde ve üstelik asgari ücrete bile razı olmuşken iş bulamayan yetişkinlerin olması halidir. İşsizlik pek çok ülkede değişik oranlarda yaşandığı gibi ülkemiz için de önemli bir sorundur. Üstelik son dönemde dünya ölçeğinde yaşanan global ekonomik kriz sonrasında işsizlik oranları daha da artmıştır.

Bu artış bazı sektörlerde çok daha fazla kendisini hissettirmiştir. İşsiz olanlar iş bulma umutlarını kriz nedeniyle ertelerlerken, çalışan kesim de bu durumdan olumsuz etkilenerek hak kayıplarına uğramış veya işini kaybetmiştir. Son zamanlarda ekonomik dengelerde düzelme sinyalleri alınsa da piyasalar henüz eski günlerine dönememiştir.

İşsizlik başlı başına bir sorun olup, değişik işsizlik türleri vardır. Bunlar aşağıda sıralandığı gibidir.

Teknolojik işsizlik: Emek yoğun çalışmanın yerini makineleşmenin alması sonucu yaşanan işsizliktir.

İradi İşsizlik: Bu gruptakiler daha iyi ücret ve koşullarda iş arayanların oluşturduğu işsizliktir.

Gayri İradi İşsizlik: Mevcut çalışma koşullarında iş bulunamaması durumudur.

Friksiyonel İşsizlik: Daha iyi şartlara kavuşabilmek için yer ve meslek değiştirme halidir.

Konjonktürel İşsizlik: Ekonomik buhran dönemlerinde yaşanan işsizliktir.

Mevsimlik İşsizlik: Turizm, tarım, inşaat gibi mevsime bağlı dengesizlik durumudur.

Gizli işsizlik: Her hangi bir üretim dalında gereğinden fazla kişinin çalıştırılması  ve bir kısım kişinin gerçek anlamda üretime katkıda bulunmaması  halidir. (Bir kişinin yapacağı işi birden fazla kişinin yapması gibi)

Yapısal İşsizlik: Gözde iş kollarında istihdam artarken önemini yitiren iş kollarında yaşanan işsizliktir.

TÜİK 2008 yılına ait istihdam ve işsizlik oranlarını geçtiğimiz gün açıkladı. Buna göre Türkiye genelinde işsizlik % 11’ dir. İşsizliğin en yüksek olduğu iller Şırnak % 22.1 , Adana % 20.5  ve Hakkari %18.3 iken, işsizliğin en düşük olduğu iller Ardahan % 3.7 , Kars 4.1  ve Bayburt % 4.7 dir.

İstihdam oranlarının ortalaması % 41.7 iken, istihdamın en yüksek olduğu iller Rize % 62.8 , Gümüşhane % 62.2  ve Artvin % 58.9’dir. İstihdamın en düşük olduğu iller Şırnak 23.2 , Diyarbakır 22.7  ve Siirt % 22.3 dir.

Giresun ve çevremizdeki illerin durumu ise aşağıdaki gibidir.

İller   İşsizlik Oranı % İstihdam oranı %

Sivas   10.7   36.2

Amasya  8.2   48.7

Giresun  6.3   54.2

Trabzon  6.1   55.8

Tokat   5.9   54

Rize   5.2   62.8

Gümüşhane  5   62.2

Ordu   4.9   58.3

İstatistik oranları iller bazında değerlendirilmiştir, ancak ilçeler bazında incelenebilme imkanı olsa burada da değişiklikler göstermesi kuvvetle muhtemeldir. Giresun için değerlendirme yapacak olursak işsizlik oranı sahil kesiminde hada düşük iken Alucra, Çamoluk gibi daha iç kısımlarda kalan ilçelerde daha yüksek oranlarda olabilir. Diğer taraftan işsizliğin en düşük olduğu Ardahan, Kars ve Bayburt’un ortak özelliği buralarda hayvancılığın yaygın bir uğraş olması olabilir mi ? Bunu da düşünmek gerekir.

Ayrıca bir kişiye istihdam sağlanabilmesi için gerekli olan harcama miktarı yaklaşık (ortalama) 272 bin TL olarak öngörülmektedir. Bu rakam bölgesel değişiklikler de göstermektedir. Örneğin Karadeniz bölgesi için öngörülen miktar yaklaşık 580 bin TL dir. Ortalama rakamı toplam işsiz sayısına orantıladığımızda gereksinim duyulan miktar yaklaşık 925 milyar TL’ye ulaşmaktadır.

İşsizliğin boyutunun büyüklüğü ve istihdamın artırılması için kaynak bulma sorunu olduğu dikkate alındığında karşımıza iki önemli kısıt çıkmaktadır. Buna bağlı olarak kısa vadede kamu kaynaklarıyla toplu istihdam zor görülmektedir. Özel sektör için de aynı sıkıntı hemen, hemen aynı düzeydedir. Buna mukabil istihdamın artırılabilmesine yönelik olarak kabul edilebilir ve cazip projeler hazırlanabildiği takdirde AB’den fon sağlanabilmektedir ki bu da belli oranda istihdam demektir. Bazı bölgelerde pilot uygulama olarak Kamu kaynaklarından mikro kredi desteği sağlanarak mesleğe yönelik bireysel istihdam sağlanabilmekte ve uygulama teşvik edilmektedir.

İşsizlik ve istihdamı aynı şartlar içinde Alucra boyutunda değerlendirdiğimizde tek başına bir proje ile işsizliğe çözüm üretebilmenin olabilirliği istatistiksel olarak en azından şimdilik düşük görülmektedir. Buna ilaveten geçtiğimiz günlerde sitemizde de haber yapıldığı gibi 50 yataklı Devlet Hastanesinin statüsünün değiştirilerek 15 yataklı İlçe Hastanesi yapılacak olması, peşinden nispi de olsa küçülmeyi getireceğinden daha önce tahsis edilmiş kadrolarda tenkise gidileceği (kadroların geri çekilmesi) gerçeğini de karşımıza çıkarmaktadır. Bu da bir oranda Alucra için istihdamın daralması bir başka yer için genişlemesi anlamına gelmektedir.

Şunu da dikkatlerden kaçırmamak gerekir ki, genel olarak herkes için geçerli olmasa da insanlar iş tercihi konusunda daha seçici olabilmektedirler. Bunun en önemli nedeni toplumdaki eğitim seviyesindeki artışa bağlı olarak değişik iş kollarında kalifiye iş gücü artışı sağlanmış olmasıdır.Doğaldır ki bu da beklentileri yükseltmektedir. Ancak, ülkemizin olduğu kadar dünyanın da sorunu olan yetişmiş işgücüne iş olanakları sağlama oranının aynı hızla artırılamaması yani iş gücündeki arz ve talep dengesinin kurulamaması yaşanan sorunların devam etmesine hatta artmasına sebebiyet vermektedir. Böyle bir ortamda kişisel beceri ve kabiliyetine uygun olarak işini kurabilen veya iş bulabilenler şanslı sayılmaktadır.

Bu nedenle köylerde hatta kasabalarda yoğun bir göç yaşanmış, insanlarımız doğduğum yer mi, doyduğum yer mi kararını vermek durumunda kalmışlardır. Aynı nedenle Alucra’da da yoğun göç yaşanmış, nüfus dikkat çekici oranda azalmıştır. Çaresiz değilsiniz çare siz siniz düşüncesinden hareketle insanlarımızın mevcut şartlarını değerlendirerek ekonomik anlamda artı birşeyler yapabilmesi gerekmektedir. Bu anlamda Alucra’da besicilik değerlendirilmesi gereken bir sektör olabilir. Bu konuda bankalar hayvancılık kredisi verdiği gibi Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın TARET projesi de bulunmaktadır.

Saygılarımla,

Murat TOSUN