İnsan hayatında önemli bir yer tutan “dil” için birçok tanım yapılmıştır. Hayatın kendisi kadar canlı ve karmaşık olan dili birkaç sözcükle tanımlamak mümkün değildir. Dil bir hazinedir ve insanlığın dili edinmesi yüzyıllar almıştır. Olayları araştırmak, ilişkileri bağlamak ve çözümlemek, anlamak ve anlatmak için kullanılan araçtır dil.
Dil çok yönlü bir varlıktır. Sosyal bir varlık olan insanın en ayırıcı özelliklerinden birisi dile sahip olmasıdır. Her normal insan, kültürü ne olursa olsun, bir dili konuşur ve düşünür. Hiçbir insanı bu kabiliyetlerinden (konuşma ve düşünme) mahrum etmek mümkün değildir; hatta kendisi bunu istese bile. İnsanın dünyadaki değerini ve yerini belirleyen dildir. Konuşma yeteneği, yani dil, insanı insan yapan niteliklerin başında gelir. Duygularımızı, düşüncelerimizi, isteklerimizi bütün açıklığıyla açığa vurmamıza ve yaşamımızı sürdürebilmemize olanak sağlar. Dil olmadan duygu ve düşüncelerimizi, önemli bir olayı, bir buluşu, bizim için önem taşıyan şeyleri nasıl anlatabiliriz, nasıl kâğıda geçirebiliriz? Bir ulusun kullandığı dil kimi zaman birkaç yüzyıl, kimi zaman da daha kısa bir süre içerisinde değişebilir. Bu değişim bazı sözcüklerin anlamlarının ya da biçimlerinin değişmesi, bazılarının zaman içerisinde tamamen unutulması ve aynı zamanda dil içerisinde yeni sözcükler türetilmesiyle gerçekleşir. Ziya Gökalp, dili kültürün temel unsuru sayar. Dil deyince, konuşulan ve yazılan bütün sözcük ve tümceleri anlamak gerekir. Dil olmadan insanların birlikte yaşamaları, anlaşabilmeleri ve bir toplum oluşturmaları söz konusu olamaz. Dil bu nedenle önemlidir. Bir topluluğu topluluk yapan dildir. Bir toplumun yaşayışı, dünyaya bakış açısı, yaşam felsefesi, bilim ve teknikte ilerlemesi, inançları o toplumun diline yansır. Bu nedenle bir dili öğrenirken aynı zamanda o dilin konuşulduğu ülkenin veya toplumun yaşam biçimlerini de öğreniyoruz. Kısacası dil, her yönüyle o ülkenin ya da ulusun kültürünün aynasıdır.
Dünyadaki dillerin hepsinin kendine özgü kuralları, eğilimleri ve sorunları vardır. Bunun sonucunda dili inceleyen bir bilim dalı ortaya çıkmıştır, bu da “dilbilim” yani dilin bilimidir. İki insan ortak bir gereç olan dille anlaşır. Dili iki bölümde inceleyebiliriz: Anadil ve yabancı dil.
1- İlk öğrenilen dile anadil veya birinci dil denir. Çocuğun konuşmaya başladığı sırada aile içinde ve çevresindeki insanlardan öğrendiği dil anadilidir. Çevre değişip geliştikçe anadili de değişip gelişir. Anadil, başlangıçta anneden ve yakın çevreden, daha sonra ilişkili bulunan çevrelerden öğrenilen ve kişilerin toplumla en güçlü bağlarını oluşturan dildir. Kişinin anadilini etkili bir biçimde kullanması kişi ve toplum hayatı açısından önem taşır.
2- Anadilden sonra öğrenilen dile yabancı dil denir. Yabancı dili de kendi içerisinde iki bölüme ayırabiliriz. İkinci dil ve yabancı dil olarak. İki dilli toplumsal-kültürel bir ortamda yaşayan bir kimse (örneğin Almanya’da, Fransa’da, İngiltere’de doğup büyüyen bir Türk çocuğu) için anadilden sonra veya onunla birlikte edinilen dile ikinci-dil denir. İkinci dil edinimi topluma uyumla ilgili bir zorunluluktur. Yabancı dil öğrenimi ise kültürel ve mesleki bir gereksinim olarak algılanır. Çok kültürlülük bir bakıma çok dillilikten geçer. Fakat yabancı dil öğretimi yalnızca kültür edindirmeyi amaçlamaz. Türkiye’de yabancı dil eğitim, öğretim, ticaret, mesleki ve teknik alanlarda kullanılmak amacıyla öğrenilmektedir.
Yabancı dilin önemi
Uluslararası ilişkilerin ve işbirliğinin gittikçe önem kazanması, yabancı dil öğrenmenin önemini artırmıştır. “Bir dil, bir insan” deyimimiz bize yabancı dil bilmenin ne kadar önemli olduğunun geçmişte de bilindiğini göstermektedir. Türkiye’nin coğrafi konum olarak da önemli bir yerde bulunması, yabancı dil öğreniminin ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Avrupa Birliği’ne katılma çabalarını yürüten Türkiye için elbette ki yabancı dil öğrenimi önemli bir yer tutmaktadır. Diğer taraftan Türkiye NATO üyesidir. Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ) Örgütü üyesidir. Türkiye’nin doğal, tarihsel ve ekinsel güzellikleriyle bir turizm ülkesi konumuna geldiği de unutulmamalıdır. Her yıl büyük bir sayıda turist ağırlayan ülkemizin yabancı dil bilen insanlara gereksinimi de gün geçtikçe artmaktadır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte ekonomik ve mali bakımlardan küreselleşen dünyamızda, bütün bu gelişmelere ayak uydurmak için ve kendi toplumumuzun da bu gelişmeye ayak uydurabilmesi için öncelikle ana dilimiz olan Türkçeyi iyi bir biçimde kullanabilmeliyiz. Aynı zamanda bir değil birkaç yabancı dili de çok iyi bir düzeyde öğrenmemiz de çok önemlidir. Dünyadaki teknolojik gelişmeleri yakından takip edebilmek, çağdaş uygarlık seviyesine ulaşabilmek, dünya düzenine ayak uydurabilmek için tek bir uluslararası dilin egemen olduğu bu düzenden uzak kalmamak amacıyla çeviriler yaparak bütün bu gelişmeleri yakından izlemek zorundayız. Bu nedenle yabancı dilin öğrenilmesi zorunlu hale gelmektedir. Bu çeviriler yoluyla uluslararası ortamda kalıcı bir barış ve uyum sağlanabilecektir. Bir dilden diğer bir dile çeviri uygarlığın yayılmasında ve durmadan gelişmesinde olumlu katkılarda bulunacaktır. Böylece yabancı dil bilmenin önemi bir kez daha ortaya çıkmaktadır. Yalnız bütün bunları yaparken ulusların kendi anadillerini, dolayısıyla kimliklerini de korumaları gerekmektedir.
Yabancı dilin kişisel faydaları şu şekilde açıklanabilir: Yabancı dil öğrenen bir kişinin düşünme yetenekleri de gelişir. Olayları daha iyi değerlendirir. Yabancı dil bilen kişiler ayrıcalıklı kişilerdir ve yüksek ücretli sayılabilecek iş kollarında çalışarak kazançları da artacaktır. Onun için öğrenci, okulda yabancı dil öğrenirken sıkılmamalı, yılmamalı, geleceğe yatırım yaptığını düşünmelidir. Yurt dışına giden ve o ülkenin dilini bilmeyen insanlar yerli nüfusun yapmak istemediği, az gelir getiren işlerle yetinmek zorundadırlar. Bu ülkelerde yaşayan işçilerimizin çocukları iki dilli olarak yetişmektedirler. Fakat evde ana dilini konuşmaları ve okulda o ülkenin diliyle eğitim yapmaları nedeniyle her iki dilde de sorun yaşamaktadırlar. Ailelerinin yabancı dil bilmemesi ve onlara gereken yardımı yapamamaları nedeniyle her iki dilde de zorluk çekmektedirler.
Yabancı dil bilmenin önemi tartışılamaz. Yalnız bunu söylerken amaç öğrenim dili olarak bir yabancı dilin kullanılması olmamalıdır. Yabancı dille eğitim yaparak bu dilin daha iyi öğrenileceği kanısı yanlıştır. Öğrenimini anadiliyle yapma olanağı zihinsel gelişme ve yaratıcı düşünce için olumlu bir önkoşuldur. Bu olanaktan yoksun kişi genellikle ana dilini iyice öğrenemeyeceği gibi yabancı dile de hiçbir zaman iyice egemen olamayacaktır.
Çağımızda yabancı dil öğretimi bir bilim ve teknik işidir. Bu konuda çeşitli yöntemler ileri sürülmüştür. Yabancı dil sadece öğrenim amacıyla derste kullanılan bir araç değildir. Önemli olan yabancı dil öğrenmeye istekli olmaktır. Anadilini iyi bilen bir insan çevresini ve dünyayı daha iyi anlayacak ve bu kişi yabancı bir dil öğrendiği takdirde bildiği konulara değişik açılardan bakabilecektir. Yabancı dil öğrendiği takdirde anadilinin işleyişini daha bilinçli bir şekilde öğrenecek, dolayısıyla onu daha etkin ve yaratıcı bir biçimde kullanacaktır. Bir toplumun dünyaya açılması öncelikle kendi dilini düzgün ve tutarlı bir şekilde kullanmaktan geçer. Bu sağlandıktan sonra yabancı dil bilmenin yararı büyüktür. Yabancı dille öğretim yapan okullarda anadile gereken önem gösterilmediğinden öğrenciler iyi bir anadili bilgisinden yoksun kalmaktadır. Yabancı dilin önemini vurguladıktan sonra, Türkiye’de en çok ilgi gören diller ve bunların nedenleri üzerinde durmakta yarar var sanırım.
İnsanlar, toplumlar, uluslararasında her türlü alanda, örneğin ekonomi, bilim, askeri, turizm, eğitim, kültür, sanat, vb. her türlü ilişkinin kurulup yürütülmesi için anadillerinden başka uluslararası ortak dillerin öğrenilmesi gerekmektedir. Eski çağda Roma imparatorluğu döneminde Grekçe ve Latince, ortaçağda Latince ve Arapça, yeniçağda Fransızca, bugün ise İngilizce en yaygın dil olmuştur. Bunun dışında dış ilişkilerin yürütülmesi için birden çok ortak dil seçilmektedir. Uluslararası kurumlarda hangi dillerin kullanılacağı önceden saptanmaktadır. Örneğin Birleşmiş Milletlerde İngilizce, Fransızca, Rusça, Çince, İspanyolca, Arapça; NATO’da, Avrupa Konseyi’nde İngilizce ve Fransızca kullanılmaktadır. Türkçe ise yalnızca ikili dış ilişkilerimizde kullanılmaktadır. İngilizce ve Fransızca uluslararası düzeyde bilim ve öğretim dili, Almanca ve İtalyanca bilim ve öğretim dili olarak kullanılan ulusal dillerdir. Türkiye’nin bilim ve teknikte ileri, ekonomik bakımdan güçlü bir ülke olabilmesi için, Türk gençliğinin kendi anadili Türkçeyle, doğanın işleyişini, bilim ve tekniğin bütün inceliklerini derinlemesine öğrenmesi, iyice özümsemesi önkoşuldur. Ayrıca, bir değil birden çok yabancı dili eğitimi sırasında, yabancı dil öğretimine yönelik çağdaş yöntemlerle yetkin bir düzeyde öğrenebilmesi de önkoşuldur. İyi bir düzeyde yabancı dil öğretimi için de önkoşul, çok iyi bir anadil bilgisinin, öncelikle anadille öğretim ortamında kazanılmış olmasıdır.
Kaynakça Aksan, D. (1998), Her Yönüyle Dil, Ankara, Semih Ofset Matbaacılık, Yayıncılık Ltd. Şti. Demircan, Ö. (1990), Yabancı-Dil Öğretim Yöntemleri, İstanbul, Ekin Eğitim-Yayıncılık ve Dağıtım. Ediskun, H. (1992), Türk Dilbilgisi, İstanbul, Remzi Kitabevi. Köksal, A. (2000), Yabancı Dille Öğretim Türkiye’nin Büyük Yanılgısı, Ankara, Öğretmen Dünyası.
Favori olarak ekle (8) | Bu yazıyı web sayfanızda alıntılayın | Görüntüleme sayısı: 883 | Yazdır | E-posta
Yorumlar (1)
Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilir. Lütfen sisteme giriş yapın veya kayıt olun.
Köşe Yazarları 
Yorumlar (1)
